شکایت سنگین از اپل بهخاطر تبعیض مذهبی و اخراج کارمند
غول دنیای فناوری، اپل، که همواره تلاش کرده تصویری بینقص و فراگیر از خود به نمایش بگذارد، این بار با یک چالش حقوقی جدی روبرو شده است. یک شکایت سنگین از اپل به دادگاه فدرال ارائه شده که این شرکت را به تبعیض مذهبی و اقدامات تلافیجویانه متهم میکند. این پرونده که توسط یکی از کارمندان سابق این شرکت باز شده، لایههای پنهانی از مشکلات فرهنگی در یکی از ارزشمندترین شرکتهای جهان را هدف قرار داده و داستان اخراج کارمند اپل را از زاویهای کاملاً متفاوت روایت میکند. این ماجرا میتواند اعتبار برند اپل را بهعنوان یک محیط کاری امن و حامی تنوع به شدت زیر سؤال ببرد.
ماجرای شکایت از اپل چیست؟ جزئیات پرونده تبعیض مذهبی
شاکی این پرونده، اسفت یحیی (Esfat Yahya)، کارمند مسلمانی با اصالت فلسطینی است که ادعا میکند در دوران کار خود در اپل با یک محیط کاری خصمانه و سرشار از تبعیض مواجه بوده است. بر اساس اسناد دادگاه، این شکایت نهتنها بر تبعیض مستقیم به دلیل مذهب و اصالت او تمرکز دارد، بلکه اپل را به دلیل اخراج تلافیجویانه پس از گزارش این مشکلات به بخش منابع انسانی (HR) نیز متهم میکند.
این پرونده دو محور اصلی دارد:
1. تبعیض مذهبی و نژادی: ایجاد یک محیط کاری خصمانه از طریق اظهارنظرهای توهینآمیز و مخالفت با انجام فرایض دینی.
2. اقدام تلافیجویانه: اخراج آقای یحیی پس از آنکه او این موارد تبعیضآمیز را به مسئولان بالاتر گزارش داد.
این ادعاها تصویری کاملاً متفاوت از فرهنگ سازمانی اپل ارائه میدهند؛ شرکتی که میلیونها دلار صرف تبلیغات برای نشان دادن تنوع و فراگیر بودن خود میکند.
ریشههای تبعیض در اپل: از اظهارنظرهای نژادپرستانه تا مخالفت با مرخصی مذهبی
شکایتنامه آقای یحیی پر از جزئیات نگرانکنندهای است که نشان میدهد چگونه یک کارمند به دلیل باورهای مذهبی و اصالت خود تحت فشار قرار گرفته است. این موارد صرفاً سوءتفاهمهای ساده نبودهاند، بلکه مجموعهای از اتفاقات هدفمند را تشکیل میدهند که در نهایت به اخراج کارمند اپل منجر شد.
اظهارنظر جنجالی مدیر: «سرت را از دست خواهی داد»
یکی از تکاندهندهترین بخشهای این شکایت، به مکالمهای بین اسفت یحیی و یکی از مدیرانش بازمیگردد. طبق ادعای یحیی، زمانی که او درباره سفر به خاورمیانه صحبت میکرده، مدیرش با لحنی تمسخرآمیز به او گفته است: «اگر به آنجا بروی، سرت را از دست خواهی داد». این جمله که با توجه به اصالت فلسطینی یحیی بیان شده، نهتنها یک شوخی بیمزه، بلکه مصداق بارز ایجاد یک محیط کاری ترسناک و خصمانه تلقی میشود. چنین اظهارنظری میتواند به سادگی بهعنوان یک تهدید ضمنی یا تمسخر نژادپرستانه تفسیر شود و نشاندهنده عمق مشکل تبعیض در اپل است.
چالش بر سر مرخصی مذهبی و اعمال فشار بر کارمند مسلمان اپل
بر اساس قوانین فدرال ایالات متحده، کارفرمایان موظفاند شرایط معقولی را برای انجام فرایض دینی کارمندان خود فراهم کنند. با این حال، در شکایتنامه ذکر شده که وقتی آقای یحیی برای عید قربان (Eid al-Adha) درخواست مرخصی کرده، با مخالفت و مقاومت روبرو شده است. این اقدام، نقض آشکار حقوق یک کارمند برای انجام مناسک مذهبیاش محسوب میشود و یکی دیگر از ستونهای اصلی پرونده شکایت از اپل بهخاطر تبعیض مذهبی را تشکیل میدهد. این اتفاق نشان میدهد که ظاهراً سیاستهای فراگیر بودن اپل در عمل برای همه کارمندان به یک شکل اجرا نمیشده است.
نماد همبستگی یا بهانهای برای اخراج؟ داستان چفیه فلسطینی
با بالا گرفتن تنشها در خاورمیانه، اسفت یحیی برای نشان دادن همبستگی با مردم فلسطین، در محیط کار از چفیه استفاده میکند. این اقدام که یک حرکت کاملاً شخصی و نمادین بود، با واکنش منفی همکاران و مدیرانش مواجه شد. در شکایتنامه آمده است که این موضوع بهانهای دیگر برای افزایش فشارها بر او شد. در حالی که اپل ادعا میکند محیطی برای ابراز هویتهای گوناگون است، به نظر میرسد ابراز همبستگی با فلسطین در این شرکت با محدودیتهایی روبرو بوده و به عاملی برای تشدید تبعیض علیه کارمند اپل تبدیل شده است.
نقطه عطف ماجرا: شکایت داخلی و آغاز اقدامات تلافیجویانه اپل
اسفت یحیی در مواجهه با این حجم از فشار و تبعیض، تصمیم گرفت سکوت نکند. او مشکلات پیشآمده، از جمله اظهارنظر توهینآمیز مدیرش و مخالفت با مرخصی مذهبی را به بخش منابع انسانی اپل گزارش داد. اما این اقدام نه تنها به بهبود شرایط منجر نشد، بلکه سرآغاز فصل جدیدی از فشارها بود که در نهایت به اخراج او ختم شد.
پس از شکایت داخلی، اپل آقای یحیی را مجبور به امضای یک «قرارداد آخرین فرصت» (Last Chance Agreement – LCA) کرد. این نوع قراردادها معمولاً برای کارمندانی استفاده میشود که مشکلات عملکردی جدی دارند و به آنها یک شانس نهایی برای اصلاح رفتارشان داده میشود. اما در این مورد، به نظر میرسد LCA نه برای بهبود عملکرد، بلکه بهعنوان یک ابزار فشار و مقدمهای برای اخراج او پس از شکایتش استفاده شده است. این دقیقاً همان چیزی است که در قانون بهعنوان اقدامات تلافیجویانه (Retaliation) شناخته میشود و کاملاً غیرقانونی است.
اخراج کارمند اپل: بهانهای به نام «غیبت در جلسه آموزشی»
اپل برای توجیه تصمیم خود، دلیل نهایی اخراج اسفت یحیی را غیبت او در یک جلسه آموزشی عنوان کرد. با این حال، وکلای یحیی معتقدند که این دلیل تنها یک بهانه (Pretext) بوده است. به گفته آنها، دلیل واقعی اخراج کارمند اپل، مذهب، اصالت فلسطینی و مهمتر از همه، شکایت او از تبعیضهای موجود بوده است.
استفاده از یک خطای کوچک کاری بهعنوان دلیلی برای اخراج کارمندی که سابقه گزارش تبعیض را دارد، یک تاکتیک کلاسیک برای پنهان کردن اقدامات تلافیجویانه است. این اتفاق پرسشهای جدی در مورد فرهنگ سازمانی و مدیریتی در شرکتهای بزرگ فناوری ایجاد میکند و نشان میدهد که چگونه ساختارهای قدرت میتوانند برای ساکت کردن صداهای معترض مورد استفاده قرار گیرند. این پرونده نشان میدهد که حتی در شرکتی مانند اپل، ممکن است سیستمهای حمایتی از کارمندان آنطور که باید، عمل نکنند.
ابعاد حقوقی شکایت علیه اپل و پیامدهای احتمالی
این شکایت بر اساس «قانون حقوق مدنی سال ۱۹۶۴» (Title VII of the Civil Rights Act of 1964) تنظیم شده است. این قانون فدرال، هرگونه تبعیض بر اساس نژاد، رنگ، مذهب، جنسیت و اصالت ملی را در محیط کار ممنوع میکند. همچنین هرگونه اقدام تلافیجویانه علیه کارمندی که از این تبعیضها شکایت کرده باشد نیز غیرقانونی است.
اسفت یحیی در این شکایت به دنبال دریافت غرامتهای مختلفی است، از جمله:
* غرامت مالی: برای جبران دستمزدهای از دست رفته و آسیبهای مالی ناشی از اخراج.
* جبران آسیبهای روحی: به دلیل فشار روانی، استرس و تحقیر ناشی از محیط کاری خصمانه.
* خسارت تنبیهی (Punitive Damages): این نوع خسارت برای مجازات شرکت متخلف و جلوگیری از تکرار چنین رفتارهایی در آینده در نظر گرفته میشود.
اگر اپل در این دادگاه محکوم شود، علاوهبر پرداخت میلیونها دلار غرامت، با یک بحران اعتباری بزرگ نیز مواجه خواهد شد. تصویری که اپل سالها برای ساخت آن بهعنوان یک کارفرمای نمونه و حامی تنوع تلاش کرده، ممکن است با این پرونده برای همیشه خدشهدار شود. این پرونده میتواند الهامبخش کارمندان دیگری در سیلیکونولی باشد تا در برابر تبعیض سکوت نکنند. دنیای فناوری اکنون از نزدیک این پرونده شکایت از اپل را دنبال میکند تا ببیند آیا عدالت در برابر یکی از قدرتمندترین شرکتهای جهان اجرا خواهد شد یا خیر.