“`html

حق انصراف و قانون ۷ روز مرجوعی کالا در خرید اینترنتی

تا به حال برایتان پیش آمده که با هیجان یک محصول را آنلاین سفارش دهید، اما پس از رسیدن به دستتان، متوجه شوید آن چیزی نیست که فکر می‌کردید؟ شاید رنگش متفاوت باشد، شاید ابعادش مناسب شما نباشد یا شاید به سادگی از خریدتان پشیمان شده باشید. در این لحظه، اولین چیزی که به ذهن می‌رسد این است: «آیا می‌توانم آن را پس بدهم؟» خوشبختانه، قانون برای این شرایط یک راهکار قدرتمند به نام حق انصراف یا همان قانون ۷ روز مرجوعی کالا در نظر گرفته است. این حق، یک لطف از طرف فروشنده نیست، بلکه یک الزام قانونی است که برای حمایت از شما به عنوان مصرف‌کننده در خریدهای غیرحضوری تدوین شده است. در این مقاله، به صورت کامل و موشکافانه به بررسی این قانون، شرایط، استثنائات و نحوه استفاده از آن می‌پردازیم تا با خیال راحت خرید کنید.

حق انصراف در خرید اینترنتی دقیقاً چیست؟

وقتی شما به یک فروشگاه فیزیکی می‌روید، می‌توانید کالا را از نزدیک ببینید، لمس کنید، آن را امتحان کنید و سپس با اطلاعات کامل تصمیم به خرید بگیرید. اما در خرید اینترنتی، شما تنها به چند عکس، ویدیو و توضیحات متنی اتکا می‌کنید. حق انصراف برای پر کردن همین شکاف اطلاعاتی به وجود آمده است.

بر اساس ماده ۳۷ قانون تجارت الکترونیکی ایران، در هر معامله از راه دور (مانند خرید اینترنتی)، مصرف‌کننده حق دارد تا ۷ روز کاری پس از دریافت کالا، بدون نیاز به ارائه هیچ دلیلی، از خرید خود انصراف دهد. این یعنی شما می‌توانید بگویید: «منصرف شدم» و فروشنده موظف است کالا را پس گرفته و کل مبلغ پرداختی شما را بازگرداند.

نکته کلیدی در این قانون، «بدون دلیل بودن» آن است. این حق با گارانتی یا ضمانت سلامت کالا کاملاً متفاوت است. اگر کالا خراب یا معیوب باشد، شما از طریق گارانتی اقدام می‌کنید. اما حق انصراف برای زمانی است که کالا کاملاً سالم است، ولی شما به هر دلیلی دیگر آن را نمی‌خواهید.

شرایط کلیدی قانون ۷ روز مرجوعی کالا که باید بدانید

استفاده از این حق قانونی، شرایط و جزئیات مشخصی دارد که آگاهی از آن‌ها هم برای خریدار و هم برای فروشنده ضروری است. درک درست این موارد از بروز هرگونه اختلاف جلوگیری می‌کند.

مهلت ۷ روزه: از کی و تا کی؟

شمارش این مهلت ۷ روزه از چه زمانی آغاز می‌شود؟ قانون به وضوح اعلام کرده است که این مدت از «تاریخ تسلیم کالا به مصرف‌کننده» شروع می‌شود. یعنی از روزی که بسته به دست شما می‌رسد، ۷ روز کاری فرصت دارید تا انصراف خود را به فروشنده اعلام کنید. توجه داشته باشید که منظور از «روز کاری»، روزهای غیرتعطیل رسمی است. بنابراین، روزهای تعطیل و جمعه‌ها در این شمارش محاسبه نمی‌شوند.

هزینه بازگشت کالا بر عهده کیست؟

این یکی از پرتکرارترین سؤالات در مورد قانون مرجوعی ۷ روزه است. طبق قانون، تنها هزینه‌ای که در فرآیند انصراف از خرید بر عهده شما به عنوان مصرف‌کننده قرار می‌گیرد، هزینه بازپس فرستادن کالا (هزینه پست یا پیک) است. فروشنده موظف است پس از دریافت کالا، تمام وجهی که شما پرداخت کرده‌اید (شامل قیمت کالا و هزینه ارسال اولیه) را فوراً به شما بازگرداند و حق ندارد هیچ مبلغی تحت عناوینی مانند «هزینه بسته‌بندی» یا «جریمه انصراف» از آن کسر کند.

بدون هیچ قید و شرطی: آیا واقعاً نیازی به دلیل نیست؟

پاسخ کوتاه و صریح قانون، «بله» است. شما برای استفاده از حق انصراف خود نیازی به ارائه هیچ دلیلی ندارید. بسیاری از فروشگاه‌های اینترنتی فرم‌هایی طراحی کرده‌اند که در آن دلایل مرجوعی لیست شده است. این کار برای مقاصد آماری و بهبود خدمات آن‌ها ایرادی ندارد، اما نباید شما را مجبور به انتخاب یک دلیل خاص کنند. عباراتی مانند «در صورت باز شدن پلمپ جعبه، امکان مرجوعی وجود ندارد» در بسیاری از موارد با روح قانون در تضاد است. شما به عنوان خریدار حق دارید کالا را از جعبه خارج کرده و آن را بررسی کنید تا مطمئن شوید همان چیزی است که می‌خواستید. البته این به معنای استفاده از کالا نیست. باید تعادل منطقی بین بررسی کالا و عدم استفاده از آن برقرار باشد.

کدام کالاها از قانون مرجوعی ۷ روزه مستثنی هستند؟

قانون‌گذار برای جلوگیری از سوءاستفاده و همچنین با در نظر گرفتن ماهیت برخی کالاها، استثنائاتی را برای حق انصراف در نظر گرفته است. اگر کالای شما در یکی از دسته‌های زیر قرار بگیرد، نمی‌توانید از این قانون استفاده کنید:

• کالاهای فاسدشدنی: محصولاتی مانند مواد غذایی، گل و گیاه که در مدت زمان کوتاه کیفیت خود را از دست می‌دهند، شامل این قانون نمی‌شوند.
• نرم‌افزار، فایل‌های صوتی و تصویری: اگر پلمپ و بسته‌بندی این محصولات باز شود (مثلاً یک سی‌دی نرم‌افزار یا فیلم)، به دلیل قابلیت کپی‌برداری آسان، دیگر قابل مرجوع کردن نیستند.
• کالاهای ساخته‌شده بر اساس سفارش مشتری: محصولاتی که به صورت اختصاصی برای شما ساخته شده‌اند، مانند یک تابلوی نقاشی با چهره شما یا یک قطعه مبلمان با پارچه و ابعاد سفارشی، قابل برگشت نیستند.
• مطبوعات و نشریات: روزنامه‌ها و مجلات نیز از این قاعده مستثنی هستند.

ابهام در مورد خدمات و کالاهای دیجیتال

یکی از چالش‌های اصلی این قانون، نحوه اجرای آن برای «خدمات» و کالاهای دیجیتال غیرقابل پلمپ است. برای مثال، اگر شما یک هاست اینترنتی خریداری کنید یا یک لایسنس نرم‌افزار را به صورت آنلاین دریافت کنید، آیا حق انصراف دارید؟ قانون در این زمینه سکوت کرده و ابهام وجود دارد. با این حال، رویه کلی به این سمت است که اگر ماهیت خدمت به گونه‌ای باشد که بلافاصله پس از خرید، مصرف و استفاده شود، امکان انصراف وجود ندارد. برای آشنایی بیشتر با روش‌های خرید مطمئن، می‌توانید راهنمای خرید امن اینترنتی در تکنووین را مطالعه کنید.

تفاوت حیاتی بین حق انصراف و گارانتی

بسیاری از افراد این دو مفهوم را با یکدیگر اشتباه می‌گیرند. درک تفاوت آن‌ها برای پیگیری صحیح حقوقتان بسیار مهم است.

• حق انصراف: این حق مربوط به پشیمانی از خرید است. کالا کاملاً سالم است اما شما آن را نمی‌خواهید. مهلت آن کوتاه (۷ روز کاری) و بدون قید و شرط (بدون نیاز به دلیل) است.
• گارانتی (ضمانت): این حق مربوط به کالای معیوب یا خراب است. شما از کالا راضی هستید اما درست کار نمی‌کند. مهلت آن معمولاً طولانی (مثلاً ۱۸ ماه) و مشروط به وجود ایراد فنی است که توسط شرکت گارانتی‌کننده تأیید شود.

بنابراین، اگر گوشی موبایلی که خریده‌اید روشن نمی‌شود، باید از گارانتی استفاده کنید. اما اگر گوشی سالم است ولی از رنگ یا اندازه آن خوشتان نیامده، باید از حق انصراف ۷ روزه خود استفاده نمایید.

وقتی فروشنده قانون را زیر پا می‌گذارد: چه باید کرد؟

متأسفانه، برخی از فروشندگان اینترنتی یا از این قانون بی‌اطلاع هستند یا عمداً آن را نادیده می‌گیرند و شرایط دلخواه خود را برای مرجوعی تعیین می‌کنند. اگر با چنین موقعیتی روبرو شدید، مراحل زیر را دنبال کنید:

1. مذاکره و اطلاع‌رسانی: در قدم اول، با آرامش با پشتیبانی فروشگاه تماس بگیرید و به صورت مستند و محترمانه، با اشاره به ماده ۳۷ قانون تجارت الکترونیکی، حق قانونی خود را برای انصراف از خرید مطرح کنید.
2. ثبت شکایت رسمی: اگر فروشنده همکاری نکرد، بهترین و مؤثرترین راه، ثبت شکایت در سامانه نماد اعتماد الکترونیکی (اینماد) است. اکثر فروشگاه‌های معتبر دارای این نماد هستند و به شکایات ثبت‌شده در این سامانه به سرعت رسیدگی می‌کنند تا اعتبار نمادشان به خطر نیفتد.
3. مراجعه به مراجع قضایی: به عنوان آخرین راه، می‌توانید از طریق شورای حل اختلاف یا دادگاه‌های حقوقی برای احقاق حق خود اقدام کنید، هرچند معمولاً شکایت در سامانه اینماد برای حل مشکل کافی است.

حق انصراف یک ابزار قدرتمند برای ایجاد توازن و اعتماد در فضای خرید و فروش آنلاین است. با شناخت دقیق این حق، شما به عنوان یک مصرف‌کننده آگاه می‌توانید با اطمینان بیشتری خریدهای اینترنتی خود را انجام دهید و از حقوق قانونی خود دفاع کنید. این قانون نه تنها به نفع خریدار، بلکه در بلندمدت به نفع فروشندگان متعهد نیز هست، زیرا باعث افزایش اعتماد عمومی به بازار آنلاین می‌شود.

“`