برج جده: آشنایی با بلندترین برج جهان، رقیب جدید برج خلیفه
رویای انسان برای رسیدن به آسمان، داستانی قدیمی است که هر بار با ساخت یک سازه بلندتر، فصل جدیدی از آن نوشته میشود. اکنون، در قلب عربستان سعودی، پروژهای عظیم در حال شکلگیری است که قصد دارد تمام رکوردهای پیشین را جابجا کند. برج جده (Jeddah Tower)، که پیشتر با نام برج پادشاهی (Kingdom Tower) شناخته میشد، فقط یک آسمانخراش دیگر نیست؛ بلکه یک بیانیه جسورانه و نمادی از جاهطلبی برای ساخت اولین سازه یک کیلومتری جهان است. این برج قرار است با ارتفاع خیرهکننده خود، سلطه چندین ساله برج خلیفه دبی را به چالش بکشد و تعریف جدیدی از مهندسی و معماری ارائه دهد.
برج جده چیست؟ یک غول یک کیلومتری در قلب عربستان
تصور کنید ساختمانی آنقدر بلند باشد که نوک آن در ابرها پنهان شود. این دقیقاً چشماندازی است که معماران برج جده در سر دارند. این پروژه، که در شهر جده عربستان سعودی واقع شده، قرار است به ارتفاع دقیق ۱۰۰۸ متر (۱ کیلومتر) برسد و رسماً عنوان بلندترین برج جهان را از آن خود کند. این برج تنها یک سازه مستقل نیست، بلکه قلب تپنده پروژه عظیم «شهر اقتصادی جده» (Jeddah Economic City) است؛ یک طرح توسعه ۲۰ میلیارد دلاری که هدف آن تبدیل این منطقه به یک مرکز اقتصادی، توریستی و مسکونی مدرن است. خود برج به تنهایی بودجهای در حدود ۱.۲۳ میلیارد دلار را به خود اختصاص داده که نشان از مقیاس و اهمیت آن دارد.
این ابرسازه قرار است میزبان مجموعهای از کاربریهای مختلف باشد؛ از یک هتل لوکس و آپارتمانهای مسکونی گرفته تا دفاتر اداری و البته، بلندترین سکوی دیدبانی جهان. طراحی و ساخت چنین بنای عظیمی، چالشهای مهندسی بیسابقهای را به همراه داشته که تیم سازنده با راهحلهای نوآورانه به آنها پاسخ دادهاند.
رقابت در آسمان: مقایسه برج جده و برج خلیفه
وقتی صحبت از بلندترین سازههای جهان میشود، نام برج خلیفه در دبی بلافاصله به ذهن میآید. این برج با ارتفاع ۸۲۸ متری خود، سالهاست که نماد معماری مدرن در خاورمیانه و جهان است. اما برج جده آمده تا این معادله را تغییر دهد. نکته جالب اینجاست که معمار هر دو پروژه یک نفر است: آدریان اسمیت، از شرکت معماری Adrian Smith + Gordon Gill. به نوعی میتوان گفت اسمیت در حال رقابت با شاهکار قبلی خود است و تلاش میکند تا مرزهای مهندسی را یک بار دیگر جابجا کند.
تفاوت اصلی این دو برج در ارتفاع آنهاست. برج جده با ۱۸۰ متر ارتفاع بیشتر، تجربهای کاملاً متفاوت از حضور در ارتفاع را ارائه خواهد داد. در حالی که برج خلیفه نماد رشد سریع و جهانی شدن دبی بود، برج جده قرار است نمادی از «چشمانداز ۲۰۳۰ عربستان» و تلاش این کشور برای تنوعبخشی به اقتصاد خود و کاهش وابستگی به نفت باشد. هر دو برج، سازههایی چندمنظوره هستند که ترکیبی از فضاهای مسکونی، تجاری و تفریحی را در خود جای دادهاند، اما برج جده با داشتن بلندترین رصدخانه جهان، یک جاذبه منحصربهفرد و بیرقیب خواهد داشت.
- ارتفاع: برج جده (۱۰۰۸ متر) در مقابل برج خلیفه (۸۲۸ متر)
- معمار: آدریان اسمیت (برای هر دو برج)
- هدف: تبدیل شدن به اولین سازه یک کیلومتری جهان
- ویژگی منحصربهفرد: بلندترین سکوی دیدبانی جهان در ارتفاع ۶۶۴ متری
معماری و طراحی شگفتانگیز برج جده
طراحی یک سازه با ارتفاع یک کیلومتر، نیازمند خلاقیت و دانش مهندسی فوقالعادهای است. تیم طراحی برج جده برای مقابله با چالشهای عظیمی مانند نیروی باد و جاذبه، از راهحلهای هوشمندانهای بهره گرفتهاند.
الهام از طبیعت و مقابله با چالشها
فرم کلی برج جده سهوجهی و آیرودینامیک است که از برگهای جمعشده یک گیاه بومی در صحرای عربستان الهام گرفته شده است. این طراحی نه تنها ظاهری زیبا و منحصربهفرد به برج میبخشد، بلکه نقشی حیاتی در پایداری آن دارد. شکل سهوجهی و مخروطی برج باعث میشود که با افزایش ارتفاع، سطح مقطع آن کاهش یابد. این ویژگی به برج کمک میکند تا در برابر فشارهای شدید باد در ارتفاعات بالا مقاومت کند و بار کلی سازه را به شکل بهینهای به فونداسیون منتقل نماید. در واقع، هر وجه از برج به شکلی طراحی شده که سایههایی روی وجوه دیگر ایجاد کند و از ساختمان در برابر گرمای شدید خورشید محافظت نماید.
فونداسیون مستحکم برای رسیدن به ابرها
پایداری یک سازه به عظمت برج جده به فونداسیون آن بستگی دارد. مهندسان برای اطمینان از استحکام پایه برج، از ۲۷۰ شمع بتنی غولپیکر استفاده کردهاند که تا عمق ۱۰۵ متری زمین فرو رفتهاند. این شمعها که قطری در حدود ۱.۵ متر دارند، وظیفه انتقال وزن سرسامآور برج به لایههای مستحکم زمین را بر عهده دارند. یکی از بزرگترین چالشها، مقاومت بتن در برابر آب شور دریای سرخ بود که در نزدیکی محل پروژه قرار دارد. برای حل این مشکل، آزمایشهای دقیقی روی مقاومت بتن انجام شد تا اطمینان حاصل شود که فونداسیون در بلندمدت دچار فرسایش نخواهد شد.
سیستم دیوارهای خارجی و آسانسورهای پیشرفته
نمای خارجی برج با یک سیستم دیوار پیشرفته پوشانده شده که عملکردی بسیار بهینه در مصرف انرژی دارد. این دیوارها با به حداقل رساندن انتقال حرارت، هزینههای سرسامآور سرمایش ساختمان در آبوهوای گرم جده را به شکل چشمگیری کاهش میدهند. علاوه بر این، برج به ۵۹ آسانسور فوقسریع مجهز خواهد شد که برخی از آنها دومنظوره (Double-Decker) هستند. آسانسورهایی که به سمت سکوی دیدبانی حرکت میکنند، با سرعت ۱۰ متر بر ثانیه، بازدیدکنندگان را در زمانی کوتاه به ارتفاعی باورنکردنی میرسانند و تجربهای هیجانانگیز را برای آنها رقم میزنند.
داخل برج جده چه خبر است؟ از هتل لوکس تا بلندترین رصدخانه جهان
برج جده تنها یک شاهکار مهندسی نیست، بلکه یک شهر عمودی کامل است. این برج میزبان طیف وسیعی از امکانات خواهد بود که زندگی، کار و تفریح را در ارتفاعی جدید تعریف میکنند.
- هتل چهار فصل (Four Seasons): یک هتل فوق لوکس که تجربهای بینظیر از اقامت را به مهمانان خود ارائه میدهد.
- آپارتمانهای مسکونی: واحدهای مسکونی و آپارتمانهای خدماتی لوکس با چشماندازهای خیرهکننده از شهر جده و دریای سرخ.
- فضاهای اداری: دفاتر کاری مدرن برای شرکتهای پیشرو.
- بلندترین سکوی دیدبانی جهان: گل سرسبد جاذبههای برج جده، یک سکوی دید دایرهای شکل در ارتفاع ۶۶۴ متری است. این سکو که در ابتدا برای فرود هلیکوپتر طراحی شده بود، اکنون قرار است به یک فضای توریستی بینظیر با دید ۳۶۰ درجه تبدیل شود.
داستان پر فراز و نشیب ساخت برج جده: از توقف تا شروع دوباره
مسیر ساخت بلندترین برج جهان همواره هموار نبوده است. عملیات ساخت این پروژه در سال ۲۰۱۳ توسط گروه بنلادن عربستان آغاز شد و تا سال ۲۰۱۸ به پیشرفت خوبی رسید، به طوری که سازه مرکزی به ارتفاع بیش از ۲۵۰ متر (حدود ۶۳ طبقه) رسیده بود. اما در اوایل سال ۲۰۱۸، پروژه به دلیل مشکلات کارگری ناشی از تحولات سیاسی و اقتصادی در عربستان متوقف شد. این توقف، آینده برج را در هالهای از ابهام فرو برد و بسیاری گمان میکردند که این رویای بلندپروازانه هرگز به واقعیت نخواهد پیوست.
با این حال، در سپتامبر ۲۰۲۳، خبرهای امیدوارکنندهای منتشر شد. شرکت توسعه اقتصادی جده اعلام کرد که به دنبال مناقصه جدیدی برای تکمیل پروژه است و ساخت برج جده بهزودی از سر گرفته خواهد شد. این خبر، جان دوبارهای به پروژه بخشید و نشان داد که عزم عربستان برای تکمیل این نماد ملی همچنان پابرجاست. از سرگیری ساخت این برج نه تنها یک پیروزی مهندسی، بلکه نشانهای از ثبات و تداوم چشمانداز اقتصادی این کشور است.
چرا برج جده برای عربستان و جهان اهمیت دارد؟
تکمیل برج جده فراتر از شکستن یک رکورد خواهد بود. این پروژه از چند جنبه اهمیت استراتژیک دارد:
- نماد چشمانداز ۲۰۳۰: این برج یکی از پروژههای کلیدی در راستای «چشمانداز ۲۰۳۰ عربستان» است که هدف آن مدرنسازی کشور و ایجاد یک اقتصاد پویا و متنوع است.
- موتور محرک اقتصادی: برج جده به عنوان مرکز شهر اقتصادی جده، نقشی حیاتی در جذب سرمایهگذاری خارجی، رونق گردشگری و ایجاد هزاران شغل ایفا خواهد کرد.
- پیشرفت مهندسی: چالشهای فنی این پروژه، مرزهای دانش مهندسی سازه، علم مواد و تکنیکهای ساختوساز را جابجا کرده است. پروژههایی در این مقیاس، نیازمند درک عمیقی از جدیدترین دستاوردهای تکنولوژی و مهندسی هستند.
در نهایت، برج جده فقط یک ساختمان نیست؛ بلکه نمادی از باور به آینده، قدرت نوآوری انسان و تلاشی بیپایان برای رسیدن به ارتفاعات جدید است. با از سرگیری ساخت آن، جهان بار دیگر نظارهگر رقابتی جذاب در آسمان خواهد بود و منتظر است تا ببیند این غول یک کیلومتری چگونه خط افق شهر جده و تاریخ معماری را برای همیشه تغییر خواهد داد.