جریمه سنگین گوگل در آلمان؛ محدودیت گوگلپلی گران تمام شد
غول فناوری، گوگل، بار دیگر در اروپا با چالشی جدی و قانونی روبرو شده است. این بار، جریمه سنگین گوگل در آلمان به دلیل محدودیتهای اعمالشده بر فروشگاه گوگلپلی و سرویس پرداخت گوگلپی، خبرساز شده است. دادگاه فدرال آلمان با تأیید رأی نهاد رگولاتوری این کشور، زنگ خطر را برای شیوههای تجاری انحصارگرایانه گوگل به صدا درآورده و نشان میدهد که دوران تسلط بیچونوچرای این شرکت بر اکوسیستم اندروید، با موانع قانونی سختی مواجه است. این حکم میتواند پیامدهای گستردهای برای توسعهدهندگان و کاربران در سراسر جهان داشته باشد و یک پیشنمایش جدی از قوانین سختگیرانهتر آینده باشد.
ریشه مشکلات گوگل در آلمان: انحصار در پرداختهای دیجیتال
ماجرا از جایی شروع شد که دفتر کارتل فدرال آلمان (Bundeskartellamt)، نهاد قدرتمند نظارت بر رقابت در این کشور، تحقیقات گستردهای را در مورد عملکرد گوگل آغاز کرد. تمرکز اصلی این تحقیقات بر روی قوانین و محدودیتهایی بود که گوگل برای توسعهدهندگان در فروشگاه گوگلپلی، بهویژه در زمینه پرداختهای درونبرنامهای، وضع کرده بود.
نتیجه تحقیقات واضح بود: گوگل از موقعیت مسلط خود برای سرکوب رقابت سوءاستفاده میکند. این نهاد نظارتی دریافت که گوگل به طور سیستماتیک مانع از این میشود که توسعهدهندگان از سیستمهای پرداخت جایگزین در اپلیکیشنهای خود استفاده کنند. به عبارت سادهتر، اگر شما یک توسعهدهنده بودید و میخواستید محصول یا خدمتی را درون اپلیکیشن اندرویدی خود بفروشید، تقریباً مجبور بودید از سیستم پرداخت گوگل استفاده کنید و کمیسیون قابل توجهی را به این شرکت بپردازید.
قانون 19a GWB: شمشیری بر سر غولهای فناوری
قدرت نهاد رگولاتوری آلمان برای مقابله با گوگل از یک قانون کلیدی به نام بخش 19a قانون رقابت آلمان (GWB) ناشی میشود. این قانون که بهطور خاص برای کنترل قدرت شرکتهای بزرگ دیجیتال طراحی شده، به دفتر کارتل فدرال اجازه میدهد تا شرکتهایی را که “اهمیت فوقالعادهای برای رقابت در بازارهای مختلف” دارند، شناسایی کرده و اقدامات پیشگیرانه علیه آنها انجام دهد.
گوگل در سال ۲۰۲۲ تحت این قانون بهعنوان چنین شرکتی شناسایی شد. این برچسب به رگولاتورها این اختیار را میدهد که قبل از وقوع آسیب جدی به بازار، جلوی اقدامات ضدرقابتی آنها را بگیرند. این دقیقاً همان اتفاقی است که در مورد محدودیتهای گوگلپلی رخ داد.
جزئیات حکم دادگاه علیه گوگل و محدودیتهای گوگلپلی
حکم دادگاه فدرال آلمان که رأی اولیه دفتر کارتل را تأیید کرد، گوگل را ملزم به ایجاد تغییرات اساسی در مدل کسبوکار فروشگاه پلی استور میکند. این تغییرات فقط به آلمان محدود نمیشود و میتواند الگویی برای سایر کشورها نیز باشد. موارد کلیدی که گوگل باید رعایت کند عبارتاند از:
* اجازه استفاده از سیستمهای پرداخت جایگزین: توسعهدهندگان باید بتوانند سیستمهای پرداخت شخص ثالث (مانند پیپال، استرایپ یا سرویسهای پرداخت محلی) را مستقیماً در اپلیکیشنهای خود ادغام کنند. این به معنای پایان انحصار سیستم پرداخت گوگل در خریدهای درونبرنامهای است.
* عدم تبعیض: گوگل حق ندارد اپلیکیشنهایی را که از سیستمهای پرداخت جایگزین استفاده میکنند، در نتایج جستجو یا رتبهبندی فروشگاه پلی در جایگاه پایینتری قرار دهد یا به هر شکل دیگری آنها را جریمه کند.
* آزادی در تبلیغ: توسعهدهندگان باید آزاد باشند تا گزینههای پرداخت دیگر را در اپلیکیشن خود یا از طریق کانالهای دیگر تبلیغ کنند و حتی برای استفاده از آنها تخفیف ارائه دهند.
این تغییرات یک پیروزی بزرگ برای توسعهدهندگان محسوب میشود، زیرا به آنها قدرت انتخاب و انعطافپذیری بیشتری میدهد. این آزادی عمل میتواند به کاهش هزینهها برای توسعهدهندگان و در نهایت، کاهش قیمتها برای کاربران نهایی منجر شود. کل اکوسیستم اندروید مدتهاست که منتظر چنین تغییراتی برای ایجاد یک محیط رقابتیتر است.
دفاعیات گوگل: امنیت یا بهانهای برای حفظ سلطه؟
گوگل طبیعتاً در برابر این اتهامات بیکار ننشست. وکلای این شرکت با تمام قوا استدلال کردند که این محدودیتها برای حفظ امنیت کاربران، ایجاد یک تجربه کاربری یکپارچه و جلوگیری از کلاهبرداری ضروری هستند. آنها مدعی بودند که سیستم پرداخت یکپارچه گوگل، امنیت تراکنشها را تضمین میکند و کاربران را از خطرات احتمالی سیستمهای پرداخت دیگر مصون نگه میدارد.
با این حال، نه دفتر کارتل فدرال و نه دادگاه آلمان این استدلالها را نپذیرفتند. آنها به این نتیجه رسیدند که میتوان هم امنیت کاربران را تأمین کرد و هم به رقابت اجازه شکوفایی داد. رگولاتورها معتقدند که استدلال امنیتی گوگل، بیشتر بهانهای برای حفظ مدل کسبوکار انحصاری و سودآور خود بوده است تا یک نگرانی واقعی برای کاربران.
پیامدهای این جریمه برای گوگل، توسعهدهندگان و کاربران
این حکم فقط یک جریمه مالی ساده نیست؛ بلکه یک ضربه استراتژیک به یکی از سودآورترین بخشهای کسبوکار گوگل است. پیامدهای این تصمیم برای بازیگران مختلف بازار متفاوت خواهد بود.
برای گوگل: یک شکست پرهزینه
اولین و واضحترین پیامد برای گوگل، ضربه مالی است. اگرچه مبلغ دقیق جریمه ممکن است در مراحل بعدی تعیین شود، اما پتانسیل جریمههای چند صد میلیون یورویی و حتی بیشتر، یک تهدید جدی است. مهمتر از آن، این حکم یک رویه قانونی خطرناک برای گوگل در سراسر اروپا ایجاد میکند و مدل تجاری کمیسیون ۳۰ درصدی آن را به شدت به خطر میاندازد.
برای توسعهدهندگان: دریچهای به سوی آزادی
برای توسعهدهندگان اپلیکیشن، این حکم یک پیروزی بزرگ است. آنها دیگر مجبور نخواهند بود بخش قابل توجهی از درآمد خود را به گوگل بدهند. با استفاده از سیستمهای پرداخت جایگزین که معمولاً کارمزد کمتری دارند، میتوانند حاشیه سود خود را افزایش دهند یا قیمت محصولات خود را برای جذب کاربران بیشتر کاهش دهند. این امر نوآوری و رقابت را در بازار اپلیکیشنها تقویت خواهد کرد.
برای کاربران: قدرت انتخاب بیشتر
در نهایت، این کاربران هستند که از این رقابت سود میبرند. با وجود گزینههای پرداخت متعدد، ممکن است شاهد کاهش قیمت اپلیکیشنها و خریدهای درونبرنامهای باشیم. علاوه بر این، کاربران میتوانند از روش پرداختی که به آن اعتماد دارند یا برایشان راحتتر است، استفاده کنند و دیگر به استفاده از سرویس گوگلپی محدود نخواهند بود.
نگاه به آینده: قانون بازارهای دیجیتال (DMA) و نبرد بیپایان گوگل
حکم دادگاه آلمان را نباید یک رویداد مجزا دید. این اتفاق در واقع پیشدرآمدی برای اجرای کامل قانون بازارهای دیجیتال (Digital Markets Act – DMA) در سراسر اتحادیه اروپا است. DMA یک قانون جامع و انقلابی است که هدف آن کنترل قدرت شرکتهای بزرگ فناوری (که به عنوان “دربان” یا Gatekeeper شناخته میشوند) و تضمین رقابت منصفانه در فضای دیجیتال است.
بسیاری از الزاماتی که دادگاه آلمان برای گوگل تعیین کرده، در قانون DMA نیز وجود دارد. این یعنی گوگل بهزودی مجبور خواهد شد این تغییرات را نه فقط در آلمان، بلکه در تمام ۲۷ کشور عضو اتحادیه اروپا پیادهسازی کند. نقض قوانین DMA میتواند به جریمههایی تا سقف ۱۰ درصد از درآمد جهانی سالانه یک شرکت منجر شود که برای غولی مانند گوگل، این رقم میتواند به دهها میلیارد دلار برسد.
نبرد قانونی در آلمان نشان داد که دوران مماشات با غولهای فناوری به پایان رسیده است. رگولاتورها در سراسر جهان، به ویژه در اروپا، مصمم هستند تا از انحصارگرایی جلوگیری کرده و یک زمین بازی برابر برای همه ایجاد کنند. جریمه گوگل در آلمان شاید اولین ضربه جدی باشد، اما قطعاً آخرین آن نخواهد بود.