تراشه هوش مصنوعی OpenAI و مایکروسافت؛ زنگ خطری برای انویدیا
دنیای فناوری با خبری غافلگیرکننده روبرو شده است: OpenAI، خالق شگفتیساز ChatGPT، در حال بررسی ساخت تراشه هوش مصنوعی OpenAI و مایکروسافت است. این حرکت، که با همکاری غول نرمافزاری یعنی مایکروسافت قوت گرفته، میتواند معادلات بازار تراشههای هوش مصنوعی را به کلی تغییر دهد و سلطه بیچونوچرای انویدیا را به چالش بکشد. این فقط یک شایعه ساده نیست؛ بلکه یک استراتژی حسابشده برای فرار از هزینههای سرسامآور و کمبود دائمی پردازندههای گرافیکی است. در این مقاله، به عمق این ماجرا سفر میکنیم و دلایل، گزینهها و پیامدهای این تصمیم بزرگ را بررسی خواهیم کرد.
چرا OpenAI به فکر ساخت تراشه هوش مصنوعی اختصاصی افتاده است؟
شاید بپرسید چرا شرکتی که در نرمافزار و مدلهای زبانی بزرگ تخصص دارد، باید وارد بازی پیچیده و پرهزینه سختافزار شود؟ پاسخ در دو کلمه خلاصه میشود: هزینه و وابستگی. بیایید این دو مورد را با جزئیات بیشتری بررسی کنیم.
هزینههای سرسامآور: پاشنه آشیل ChatGPT
بیایید روراست باشیم؛ اجرای سرویسی مانند ChatGPT به طرز وحشتناکی گران است. سم آلتمن، مدیرعامل OpenAI، بارها به «هزینههای سرسامآور» زیرساختهای این سرویس اشاره کرده است. بر اساس تحلیلهای منتشر شده، هزینه پردازش هر درخواست در ChatGPT حدود ۴ سنت تخمین زده میشود. اگر این سرویس تنها به یک دهم حجم جستجوهای گوگل برسد، به پردازندههایی با ارزش دهها میلیارد دلار و هزینههای عملیاتی سالانه میلیارد دلاری نیاز خواهد داشت.
این هزینههای سنگین مستقیماً به جیب انویدیا سرازیر میشود. در حال حاضر، قلب تپنده زیرساخت OpenAI، پردازندههای گرافیکی قدرتمند Nvidia A100 و Nvidia H100 هستند. وابستگی کامل به این تراشهها، OpenAI را در موقعیت آسیبپذیری قرار داده و کنترل چندانی روی هزینههای آتی خود ندارد. ساخت یک تراشه اختصاصی، حتی با وجود هزینههای اولیه هنگفت، میتواند در بلندمدت به صرفهجویی چشمگیری منجر شود.
کمبود GPU و وابستگی استراتژیک به انویدیا
مشکل فقط پول نیست. تقاضا برای پردازندههای هوش مصنوعی انویدیا آنقدر زیاد است که این شرکت به سادگی توانایی پاسخگویی به تمام نیاز بازار را ندارد. این کمبود عرضه، یک گلوگاه جدی برای رشد شرکتهایی مانند OpenAI ایجاد کرده است. وقتی آینده شرکت شما به موجودی انبار یک شرکت دیگر گره خورده باشد، زنگهای خطر به صدا درمیآیند.
در حال حاضر، انویدیا با در اختیار داشتن بیش از ۸۰ درصد از سهم بازار تراشههای مناسب برای اجرای مدلهای هوش مصنوعی، یکهتاز این میدان است. این تسلط، قدرت چانهزنی فوقالعادهای به این شرکت میدهد. OpenAI با بررسی ساخت تراشه هوش مصنوعی اختصاصی خود، به دنبال کاهش این وابستگی استراتژیک و به دست گرفتن کنترل سرنوشت سختافزاری خود است.
گزینههای روی میز OpenAI برای ورود به دنیای سختافزار
بر اساس گزارشها، OpenAI هنوز تصمیم نهایی را نگرفته و در مرحله ارزیابی گزینهها قرار دارد. این فرآیند میتواند سالها طول بکشد و تضمینی برای موفقیت آن وجود ندارد. دو مسیر اصلی پیش روی این شرکت قرار دارد:
۱. ساخت تراشه هوش مصنوعی از صفر
این بلندپروازانهترین و البته پرریسکترین گزینه است. طراحی و ساخت یک تراشه کاملاً جدید فرآیندی فوقالعاده پیچیده و گران است که به تخصص، زمان و سرمایهای بالغ بر صدها میلیون دلار (و شاید میلیاردها) نیاز دارد. حتی شایعاتی مبنی بر بررسی خرید یک شرکت تولیدکننده تراشه توسط OpenAI به گوش میرسد تا این فرآیند را تسریع کند. این مسیر، اگرچه دشوار است، اما در نهایت میتواند به یک تراشه کاملاً بهینهشده برای نیازهای خاص مدلهای زبانی OpenAI منجر شود و حداکثر کارایی را به ارمغان بیاورد.
۲. همکاری نزدیک با دیگر سازندگان تراشه
گزینه دوم، که محتملتر به نظر میرسد، همکاری عمیقتر با سازندگان تراشه موجود مانند انویدیا، AMD یا حتی مایکروسافت برای طراحی یک تراشه سفارشی است. در این سناریو، OpenAI دانش نرمافزاری و درک عمیق خود از نیازمندیهای مدلهای هوش مصنوعی را در اختیار شریک سختافزاری خود قرار میدهد تا محصولی بهینهتر تولید شود. این رویکرد ریسک کمتری دارد و سریعتر به نتیجه میرسد.
نقش کلیدی مایکروسافت و پروژه مرموز Athena
اینجاست که داستان جذابتر میشود. مایکروسافت، به عنوان بزرگترین سرمایهگذار و شریک استراتژیک OpenAI، خود نیز بیکار ننشسته است. این غول فناوری از سال ۲۰۱۹ در حال کار بر روی یک تراشه هوش مصنوعی اختصاصی با اسم رمز Athena است. هدف مایکروسافت از این پروژه دقیقاً مشابه OpenAI است: کاهش وابستگی به انویدیا و کنترل هزینهها.
نکته کلیدی این است که طبق گزارشها، OpenAI در حال آزمایش و بررسی تراشه Athena مایکروسافت است. این همکاری میتواند یک موقعیت برد-برد برای هر دو شرکت باشد:
* **برای مایکروسافت:** داشتن یک مشتری بزرگ و استراتژیک مانند OpenAI برای تراشه Athena، اعتبار و بازخورد ارزشمندی را برای توسعه آن فراهم میکند.
* **برای OpenAI:** استفاده از تراشهای که توسط شریک اصلیاش طراحی شده، میتواند مسیر رسیدن به سختافزار اختصاصی را بسیار کوتاهتر و کمهزینهتر کند.
این همکاری نشان میدهد که حرکت به سمت ساخت تراشه هوش مصنوعی OpenAI و مایکروسافت یک تلاش هماهنگ برای به چالش کشیدن وضع موجود است.
پیامدهای این حرکت برای سلطنت انویدیا چیست؟
خبر تلاش OpenAI و مایکروسافت، بدون شک یک زنگ خطر جدی برای انویدیا است. اگرچه این تهدید فوری نیست و موقعیت انویدیا در کوتاهمدت کاملاً امن به نظر میرسد، اما این یک سیگنال واضح از تغییرات آینده در بازار است.
انویدیا تنها با OpenAI روبرو نیست. دیگر غولهای فناوری نیز سالهاست که در حال توسعه پردازندههای هوش مصنوعی اختصاصی خود هستند:
* گوگل: با تراشههای TPU (Tensor Processing Unit) خود پیشگام این حرکت بود.
* آمازون: با تراشههای Trainium و Inferentia زیرساخت ابری AWS خود را تقویت کرده است.
* متا (فیسبوک): نیز در حال کار بر روی تراشه هوش مصنوعی اختصاصی خود است.
پیوستن OpenAI و مایکروسافت به این فهرست، این روند را تقویت میکند. بزرگترین مشتریان انویدیا در حال تبدیل شدن به بزرگترین رقبای بالقوه آن هستند. این شرکتها متوجه شدهاند که برای رقابت در سطح اول هوش مصنوعی، بهینهسازی سختافزار و نرمافزار در کنار هم امری حیاتی است. این کار نه تنها هزینهها را کاهش میدهد، بلکه عملکرد را نیز به شکل چشمگیری بهبود میبخشد.
جمعبندی: آینده تراشههای AI و یک رقابت نفسگیر
تصمیم نهایی OpenAI هرچه که باشد، نفسِ بررسی این گزینهها یک نقطه عطف مهم در صنعت هوش مصنوعی است. این حرکت نشان میدهد که دوران وابستگی مطلق به یک تأمینکننده سختافزار به آرامی رو به پایان است. تراشه هوش مصنوعی OpenAI و مایکروسافت، چه به صورت یک محصول واحد و چه به صورت دو پروژه موازی، پتانسیل آن را دارد که چشمانداز رقابت را برای همیشه تغییر دهد.
این یک بازی بلندمدت است. ساخت و به کارگیری یک تراشه جدید سالها زمان میبرد و انویدیا نیز قطعاً در این مدت بیکار نخواهد نشست و نسلهای جدید و قدرتمندتری از پردازندههای خود را روانه بازار خواهد کرد. با این حال، یک چیز مسلم است: میدان نبرد بعدی در دنیای هوش مصنوعی، نه فقط در الگوریتمها و مدلها، بلکه در سیلیکون و سختافزار خواهد بود. رقابتی که در نهایت به نفع مصرفکنندگان و توسعهدهندگان تمام خواهد شد و نوآوری را با سرعتی بیش از پیش به جلو خواهد راند.