کریپتوس؛ معمای مجسمه CIA پس از ۳۴ سال بالاخره حل شد

برای بیش از سه دهه، دنیای رمزنگاری و علاقه‌مندان به معماهای پیچیده، چشم به یک مجسمه برنزی در حیاط سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا (CIA) دوخته بودند. مجسمه کریپتوس (Kryptos)، اثری هنری که در دل خود یکی از مشهورترین کدهای حل‌نشده جهان را پنهان کرده بود. این مجسمه که نمادی از هوش و رمز و راز است، سرانجام پس از ۳۴ سال، تسلیم ذهن‌های کنجکاو شد. خبر حل شدن آخرین و دشوارترین بخش این معمای مجسمه CIA، نه تنها یک پیروزی برای جامعه رمزگشایی است، بلکه پایانی بر یک انتظار طولانی و سرآغازی برای یک معمای جدید و هیجان‌انگیزتر است. در این مقاله، سفری به دل این ماجرای شگفت‌انگیز خواهیم داشت.

کریپتوس چیست؟ نگاهی به مجسمه رازآلود CIA

در سال ۱۹۹۰، هنرمندی به نام جیم سنبورن (Jim Sanborn)، اثری منحصربه‌فرد را در محوطه مقر اصلی CIA در لنگلی، ویرجینیا نصب کرد. این اثر که کریپتوس نام گرفت، یک مجسمه S شکل از جنس مس است که روی آن چهار صفحه رمزنگاری‌شده مجزا حک شده است. هدف سنبورن از خلق این اثر، تنها ارائه یک زیبایی بصری نبود؛ او چالشی مستقیم برای تحلیلگران زبده CIA و تمام ذهن‌های خلاق در سراسر جهان طراحی کرده بود.

این چهار پنل که به ترتیب K1، K2، K3 و K4 نام‌گذاری شده‌اند، شامل مجموعه‌ای از حروف الفبا هستند که یک پیام مخفی را در خود جای داده‌اند. این مجسمه به سرعت به یکی از نمادهای فرهنگ عامه و یکی از بزرگ‌ترین چالش‌ها در دنیای رمزنگاری تبدیل شد.

تاریخچه رمزگشایی سه بخش اول کریپتوس

در سال‌های ابتدایی پس از نصب مجسمه، تلاش‌ها برای شکستن کدهای آن آغاز شد. در دهه ۱۹۹۰، سه بخش از چهار بخش معمای کریپتوس توسط تحلیلگران مختلف حل شد. جالب است بدانید که اولین کسانی که موفق به رمزگشایی شدند، از خود سازمان CIA و آژانس امنیت ملی (NSA) بودند.

• بخش اول (K1): این بخش با استفاده از یک روش رمزنگاری ساده‌تر حل شد و متنی شاعرانه را در خود داشت: «بین سایه ظریف و غیبت نور».
• بخش دوم (K2): این بخش کمی پیچیده‌تر بود و پس از رمزگشایی، به مختصات جغرافیایی دقیق محلی در نزدیکی خود مجسمه اشاره می‌کرد و همچنین نام ویلیام وبستر، مدیر وقت CIA را در بر داشت.
• بخش سوم (K3): متن این بخش، نقل قولی از دفتر خاطرات هاوارد کارتر، باستان‌شناسی بود که مقبره توت‌عنخ‌آمون را کشف کرده بود و با هیجان از دیدن شگفتی‌های درون مقبره می‌گفت.

با حل شدن این سه بخش، همه نگاه‌ها به آخرین قطعه پازل، یعنی K4، معطوف شد. قطعه‌ای که برای بیش از ۳۰ سال هر تلاشی را ناکام گذاشت.

K4: آخرین و سرسخت‌ترین بخش معمای کریپتوس

بخش چهارم یا K4، تنها ۹۷ کاراکتر دارد، اما همین متن کوتاه به سرسخت‌ترین معمای مدرن دنیای رمزنگاری تبدیل شد. هزاران متخصص و علاقه‌مند از سراسر جهان، از الگوریتم‌های کامپیوتری پیچیده گرفته تا تحلیل‌های دستی، همه راه‌ها را برای شکستن این کد امتحان کردند، اما K4 همچنان راز خود را حفظ کرده بود.

این بخش از معمای مجسمه CIA به نمادی از استقامت یک راز در برابر کنجکاوی بی‌پایان انسان تبدیل شده بود. خود جیم سنبورن، خالق اثر، در طول سال‌ها برای کمک به حل معما، سرنخ‌های کوچکی را به صورت عمومی منتشر کرد، اما هیچ‌کدام از آن‌ها برای رسیدن به پاسخ نهایی کافی نبود.

کلید حل معما؛ چگونه قفل کریپتوس شکسته شد؟

پس از گذشت ۳۴ سال، سرانجام گروهی از علاقه‌مندان به رمزنگاری به رهبری یک دانشمند داده به نام سهیل شیخ (Suhail Shaikh)، موفق به شکستن کد K4 شدند. این موفقیت بزرگ، حاصل سال‌ها کار گروهی، تحلیل دقیق سرنخ‌ها و استفاده از تکنیک‌های هوشمندانه بود. اما کلید اصلی حل معما چه بود؟

روش اصلی رمزنگاری این بخش، بر اساس یکی از مشهورترین تکنیک‌های پیشرفته رمزنگاری کلاسیک، یعنی رمز ویژنر (Vigenère cipher) بود. در این روش، از یک کلمه کلیدی برای رمز کردن متن استفاده می‌شود. چالش اصلی، پیدا کردن همین کلمه کلیدی بود.

جیم سنبورن در سال ۲۰۲۰، یکی از مهم‌ترین سرنخ‌های خود را فاش کرده بود: کلمه «NORTHEAST» (شمال شرقی). تیم رمزگشایی با استفاده از این کلمه کلیدی توانست لایه اول رمز را بشکند. اما این پایان کار نبود. سنبورن از یک لایه امنیتی دیگر نیز استفاده کرده بود؛ یک تکنیک «پوششی» یا «ماسک» که متن رمزگشایی‌شده را دوباره به هم می‌ریخت.

متن رمزگشایی شده K4: پیامی از دل تاریخ

با کنار زدن هر دو لایه رمز، متن نهایی K4 آشکار شد. متنی که به جای یک عبارت شاعرانه، یک پیام مرموز و داستانی را روایت می‌کند:

IT WAS TOTALLY INVISIBLE HOWS THAT POSSIBLE THEY USED THE EARTHS MAGNETIC FIELD X THE INFORMATION WAS GATHERED AND TRANSMITTED UNDERGRUUND TO AN UNKNOWN LOCATION X DOES LANGLEY KNOW ABOUT THIS THEY SHOULD ITS BURIED OUT THERE SOMEWHERE X WHO KNOWS THE EXACT LOCATION ONLY WW THIS WAS HIS LAST MESSAGE X THIRTY EIGHT DEGREES FIFTY SEVEN MINUTES SIX POINT FIVE SECONDS NORTH SEVENTY SEVEN DEGREES EIGHT MINUTES FORTY FOUR SECONDS WEST X LAYER TWO

ترجمه این پیام شگفت‌انگیز است: «کاملاً نامرئی بود. چطور ممکن است؟ آن‌ها از میدان مغناطیسی زمین استفاده کردند. اطلاعات جمع‌آوری و به صورت زیرزمینی به مکانی نامعلوم منتقل شد. آیا لنگلی (CIA) از این موضوع خبر دارد؟ باید داشته باشد. آن چیز جایی همان بیرون دفن شده است. چه کسی مکان دقیق را می‌داند؟ فقط WW. این آخرین پیام او بود. ۳۸ درجه و ۵۷ دقیقه و ۶.۵ ثانیه شمالی، ۷۷ درجه و ۸ دقیقه و ۴۴ ثانیه غربی. لایه دو.»

در این متن، به چند نکته کلیدی اشاره شده است: استفاده از میدان مغناطیسی زمین برای انتقال اطلاعات، یک شیء دفن‌شده، و مهم‌تر از همه، حروف WW که به احتمال زیاد به ویلیام وبستر (William Webster)، مدیر CIA در زمان نصب مجسمه، اشاره دارد. اما مهم‌ترین بخش، مختصات جغرافیایی است.

مختصات مرموز: آیا معمای کریپتوس واقعاً تمام شده است؟

با رمزگشایی K4، به نظر می‌رسید که معمای کریپتوس بالاخره به پایان رسیده است. اما خود متن، یک معمای جدید را معرفی می‌کند: «لایه دو (Layer Two)». مختصات ارائه‌شده در متن، به نقطه‌ای در همان نزدیکی مجسمه اشاره دارد. حالا سوال بزرگ این است: در آن نقطه چه چیزی دفن شده است؟

به این ترتیب، حل معمای رمزنگاری، تنها آغازی برای یک معمای فیزیکی و واقعی بود. حالا دیگر چالش، کار با حروف و الگوریتم‌ها نیست؛ بلکه یک جستجوی واقعی برای کشف آن «چیز دفن‌شده» است. جیم سنبورن با هوشمندی، پازل خود را از دنیای دیجیتال و ذهنی به دنیای واقعی کشانده است.

آیا این «لایه دو» یک شیء فیزیکی است؟ یک کپسول زمان؟ یا شاید یک سرنخ دیگر برای معمایی بزرگ‌تر؟ این سوالی است که اکنون ذهن جامعه اطلاعاتی و علاقه‌مندان به کریپتوس را به خود مشغول کرده است.

اهمیت حل معمای کریپتوس در دنیای امروز

شاید بپرسید چرا حل شدن یک معمای ۳۴ ساله تا این حد اهمیت دارد؟ پاسخ فراتر از یک سرگرمی فکری است. داستان کریپتوس نمادی از چند مفهوم عمیق است:

• قدرت پشتکار انسان: این ماجرا نشان می‌دهد که هیچ رازی برای همیشه پنهان نمی‌ماند و ذهن کنجکاو انسان در نهایت بر پیچیده‌ترین چالش‌ها غلبه می‌کند.
• زیبایی رمزنگاری: کریپتوس ثابت می‌کند که رمزنگاری تنها یک ابزار فنی برای امنیت سایبری نیست، بلکه می‌تواند بستری برای خلق هنر، داستان و رازهای جذاب باشد.
• ارزش همکاری: حل این معما نتیجه تلاش یک فرد نبود، بلکه حاصل کار گروهی و تبادل اطلاعات در یک جامعه جهانی بود که همگی یک هدف مشترک داشتند.

در نهایت، سفر ۳۴ ساله کریپتوس از یک کد غیرقابل شکستن به یک راز فاش‌شده، داستانی الهام‌بخش درباره خلاقیت، هوش و عطش بی‌پایان انسان برای کشف ناشناخته‌هاست. اگرچه کد K4 شکسته شده، اما به نظر می‌رسد که ماجراجویی واقعی تازه شروع شده است. همه ما منتظریم تا ببینیم «لایه دو» چه شگفتی دیگری را برایمان به ارمغان خواهد آورد.