اپل تسلیم قوانین اروپا شد؛ تغییرات اپ استور آیفون

خبری بزرگ در دنیای تکنولوژی و به‌خصوص برای کاربران آیفون منتشر شده است: اپل بالاخره تسلیم قوانین سخت‌گیرانه اتحادیه اروپا شد و قرار است شاهد تغییرات اپ استور آیفون در این منطقه باشیم. این اتفاق نه تنها برای کاربران اروپایی، بلکه برای کل اکوسیستم اپل و توسعه‌دهندگان اپلیکیشن در سراسر جهان پیامدهای مهمی دارد. این تغییرات اپ استور آیفون نتیجه مستقیم فشارهای قانونی از سوی اتحادیه اروپا و به‌خصوص قانون جدید و قدرتمند بازارهای دیجیتال (DMA) است که هدفش ایجاد فضایی رقابتی‌تر برای شرکت‌های بزرگ فناوری است. این تحولات نشان می‌دهد که حتی غول‌هایی مانند اپل هم نمی‌توانند در برابر قوانین و مقررات قدرتمند بین‌المللی مقاومت کنند و این موضوع مستقیماً بر نحوه استفاده ما از آیفون‌هایمان در آینده تأثیر خواهد گذاشت.

ریشه‌های تغییرات اپ استور آیفون: قانون بازارهای دیجیتال اروپا (DMA)

قبل از اینکه به جزئیات تغییرات اپ استور آیفون بپردازیم، لازم است کمی با ریشه این تحولات آشنا شویم. همه چیز به قانون جدید اتحادیه اروپا به نام قانون بازارهای دیجیتال (Digital Markets Act) یا به اختصار DMA برمی‌گردد. این قانون با هدف محدود کردن قدرت شرکت‌های فناوری بزرگی که به عنوان “دربان” (Gatekeepers) شناخته می‌شوند، طراحی شده است. دربانی‌ها شرکت‌هایی هستند که پلتفرم‌هایشان به قدری بزرگ و فراگیر است که عملاً کنترل بازار و دسترسی کسب‌وکارهای دیگر به کاربران نهایی را در اختیار دارند.

اپل با پلتفرم iOS و اپ استور خود، یکی از این دربان‌ها محسوب می‌شود. اتحادیه اروپا معتقد است که انحصار اپل بر توزیع اپلیکیشن روی آیفون‌ها از طریق اپ استور و همچنین اجبار توسعه‌دهندگان به استفاده از سیستم پرداخت اپل با کمیسیون ۳۰ درصدی، فضای رقابت را محدود کرده و به ضرر کسب‌وکارهای کوچک‌تر و حتی مصرف‌کنندگان است. DMA اپل را ملزم می‌کند تا پلتفرم خود را بازتر کرده و به سایر بازیگران بازار اجازه فعالیت دهد.

فشار اتحادیه اروپا بر اپل چیز جدیدی نیست، اما DMA چارچوب قانونی مشخصی را برای اعمال این فشار فراهم کرده و ضرب‌الاجل‌های معینی را تعیین کرده است. عدم رعایت این قوانین می‌تواند جریمه‌های بسیار سنگینی را برای اپل به همراه داشته باشد که تا ۲۰ درصد از درآمد جهانی این شرکت هم می‌رسد! با توجه به این stakes بالا، اپل چاره‌ای جز پذیرش و اعلام تغییرات اپ استور آیفون در محدوده اتحادیه اروپا نداشته است.

مهم‌ترین تغییرات اپ استور آیفون تحت فشار DMA

حالا بیایید ببینیم این “تسلیم شدن” اپل دقیقاً به چه معناست و مهم‌ترین تغییرات اپ استور آیفون که کاربران و توسعه‌دهندگان در اتحادیه اروپا شاهد خواهند بود، شامل چه مواردی است. این تغییرات بخش‌های کلیدی اکوسیستم iOS را تحت تأثیر قرار می‌دهند:

امکان استفاده از مارکت‌های جایگزین اپ استور

شاید چشمگیرترین تغییر، امکان نصب اپلیکیشن از منابعی غیر از اپ استور رسمی اپل باشد. این یعنی توسعه‌دهندگان می‌توانند مارکت‌پلیس‌های (بازارهای) اپلیکیشن خودشان را ایجاد کنند یا از مارکت‌های شخص ثالث دیگر برای توزیع اپلیکیشن‌هایشان روی آیفون‌ها استفاده کنند. این اتفاقی است که سال‌هاست در دنیای اندروید عادی محسوب می‌شود، اما برای کاربران iOS یک تحول بنیادی است.

البته، اپل برای این کار محدودیت‌ها و سازوکارهای کنترلی خاص خودش را در نظر گرفته است. کاربران برای نصب اپلیکیشن از مارکت‌های جایگزین باید به صورت دستی اجازه این کار را صادر کنند و احتمالاً هشدارهایی درباره خطرات امنیتی دریافت خواهند کرد (که بخشی از استراتژی اپل برای تأکید بر برتری امنیتی اپ استور رسمی است). توسعه‌دهندگانی که مایل به توزیع اپلیکیشن خارج از اپ استور هستند، باید از APIها و فریم‌ورک‌های جدیدی که اپل ارائه می‌دهد استفاده کنند و همچنان باید توسط اپل تأیید هویت شوند (process notarization) تا از انتشار بدافزار جلوگیری شود. این تأیید هویت شامل بررسی‌های امنیتی اولیه توسط اپل است.

انعطاف‌پذیری بیشتر در سیستم پرداخت

یکی دیگر از نقاط اختلاف اصلی بین اپل و رگولاتورها، سیستم پرداخت درون‌برنامه‌ای اجباری اپل و کمیسیون ۳۰ درصدی آن بود. با تغییرات اپ استور آیفون تحت DMA، توسعه‌دهندگان در اتحادیه اروپا اجازه خواهند داشت که از سیستم‌های پرداخت شخص ثالث در داخل اپلیکیشن‌های خود استفاده کنند. این یعنی یک توسعه‌دهنده می‌تواند به جای استفاده از Apple Pay یا سیستم In-App Purchase اپل، از سرویس‌های پرداخت دیگری مانند Stripe یا PayPal برای تراکنش‌های درون اپلیکیشن استفاده کند.

این تغییر می‌تواند هزینه‌های توسعه‌دهندگان را کاهش دهد، چرا که کمیسیون سیستم‌های پرداخت شخص ثالث معمولاً کمتر از ۳۰ درصد است. البته، اپل اعلام کرده که حتی در صورت استفاده از سیستم‌های پرداخت جایگزین، همچنان بخشی از درآمد (که احتمالاً کمتر از ۳۰ درصد خواهد بود) را به عنوان “کمیسیون فناوری هسته” یا Core Technology Fee (CTF) دریافت خواهد کرد. این موضوع با واکنش منفی بسیاری از توسعه‌دهندگان مواجه شده است، زیرا بار مالی جدیدی را به آن‌ها تحمیل می‌کند، به خصوص برای اپلیکیشن‌هایی که تعداد نصب بالایی دارند اما درآمد کمتری کسب می‌کنند (مثل اپلیکیشن‌های رایگان پرطرفدار). CTF بر اساس تعداد نصب سالانه اپلیکیشن پس از رسیدن به یک سقف مشخص (مثلاً ۱ میلیون نصب) محاسبه می‌شود.

APIهای جدید برای دسترسی به ویژگی‌های آیفون

برای اینکه مارکت‌های جایگزین و اپلیکیشن‌های توزیع شده خارج از اپ استور بتوانند به خوبی عمل کنند و تجربه کاربری قابل قبولی ارائه دهند، اپل مجبور شده است تا APIهای جدیدی را در اختیار توسعه‌دهندگان قرار دهد. این APIها به اپلیکیشن‌هایی که خارج از اپ استور نصب شده‌اند، اجازه می‌دهند به ویژگی‌های کلیدی دستگاه مانند NFC (برای پرداخت‌های Tap-to-Pay)، موتورهای مرورگر جایگزین (به جای WebKit اجباری اپل) و دسترسی به اطلاعات تماس دسترسی داشته باشند. این اقدام برای رفع نگرانی‌های رگولاتورها مبنی بر اینکه اپل از کنترل خود بر APIها برای محدود کردن قابلیت‌های اپلیکیشن‌های رقیب استفاده می‌کند، ضروری بوده است.

صفحه انتخاب مرورگر و موتور جستجو

یکی دیگر از الزامات DMA برای “دربان‌ها” این است که به کاربران اجازه دهند مرورگر وب و موتور جستجوی پیش‌فرض خود را به راحتی انتخاب کنند. در نتیجه، پس از اعمال تغییرات اپ استور آیفون و به‌روزرسانی iOS، کاربران آیفون در اتحادیه اروپا هنگام راه‌اندازی اولیه یا پس از به‌روزرسانی بزرگ سیستم‌عامل، با صفحه‌ای مواجه خواهند شد که از آن‌ها می‌خواهد مرورگر وب و موتور جستجوی پیش‌فرض خود را از لیستی از گزینه‌های موجود انتخاب کنند. این کار انحصار سافاری و گوگل (به عنوان موتور جستجوی پیش‌فرض) را تضعیف کرده و فرصت را برای رقبا فراهم می‌آورد.

چالش‌ها و فرصت‌های تغییرات اپ استور آیفون

این تحولات بزرگ، فرصت‌ها و چالش‌های متعددی را برای بازیگران مختلف اکوسیستم اپل ایجاد می‌کند:

برای توسعه‌دهندگان: آزادی بیشتر، پیچیدگی و هزینه‌های جدید؟

فرصت‌ها:

• کاهش هزینه‌ها: امکان استفاده از سیستم‌های پرداخت جایگزین می‌تواند به کاهش کمیسیون پرداختی به اپل منجر شود (اگرچه Core Technology Fee این مزیت را تا حدی کمرنگ می‌کند).
• روابط مستقیم با کاربران: توسعه‌دهندگان می‌توانند از طریق مارکت‌های خودشان، ارتباط مستقیم‌تری با کاربرانشان برقرار کنند.
• نوآوری بیشتر: دسترسی به APIهای جدید و امکان توزیع خارج از اپ استور می‌تواند به نوآوری در زمینه‌هایی که قبلاً به دلیل محدودیت‌های اپل امکان‌پذیر نبودند، کمک کند.
• رقابت عادلانه‌تر: کسب‌وکارهایی که خدماتشان با خدمات اپل رقابت می‌کند (مثل سرویس‌های پخش موسیقی یا پلتفرم‌های ابری) دیگر مجبور نیستند کمیسیون‌های بالا را به رقیب خود پرداخت کنند.

چالش‌ها:

• Core Technology Fee (CTF): این هزینه جدید که بر اساس تعداد نصب محاسبه می‌شود، نگرانی‌های زیادی را برای توسعه‌دهندگان، به خصوص توسعه‌دهندگان اپلیکیشن‌های رایگان یا اپلیکیشن‌هایی که درآمدهای غیرمستقیم دارند، ایجاد کرده است. برای مثال، یک اپلیکیشن رایگان محبوب با میلیون‌ها کاربر ممکن است با هزینه‌های سنگینی برای اپل مواجه شود.
• پیچیدگی بیشتر: پشتیبانی از چندین کانال توزیع (اپ استور رسمی، مارکت‌های جایگزین) و سیستم‌های پرداخت مختلف، بار کاری توسعه‌دهندگان را افزایش می‌دهد.
• مسئولیت‌های امنیتی: توسعه‌دهندگانی که اپلیکیشن‌های خود را خارج از اپ استور توزیع می‌کنند، مسئولیت بیشتری در قبال امنیت و به‌روزرسانی اپلیکیشن‌های خود خواهند داشت.
• تأیید هویت اپل (Notarization): اگرچه این فرآیند برای افزایش امنیت است، اما همچنان یک مرحله کنترلی توسط اپل باقی می‌ماند.

در مجموع، تغییرات اپ استور آیفون برای توسعه‌دهندگان شمشیر دو لبه است: آزادی بیشتر در مقابل هزینه‌ها و پیچیدگی‌های جدید.

برای کاربران: انتخاب بیشتر در مقابل ریسک‌های امنیتی؟

فرصت‌ها:

• انتخاب بیشتر: کاربران می‌توانند اپلیکیشن‌ها را از منابع مختلف دانلود کنند و امیدوار باشند که تنوع اپلیکیشن‌ها و رقابت بین مارکت‌ها افزایش یابد.
• قیمت‌های بالقوه پایین‌تر: اگر توسعه‌دهندگان هزینه‌های کمتری برای کمیسیون پرداخت کنند، ممکن است این کاهش هزینه به صورت قیمت‌های پایین‌تر برای اپلیکیشن‌ها یا خریدهای درون‌برنامه‌ای به کاربران منتقل شود.
• تجربه کاربری بهتر: دسترسی اپلیکیشن‌ها به APIهای جدید (مانند NFC) می‌تواند به بهبود عملکرد و قابلیت‌های آن‌ها منجر شود.

چالش‌ها:

• ریسک‌های امنیتی: بزرگترین نگرانی اپل (و احتمالاً بخشی از کاربران) افزایش خطر بدافزار و کلاهبرداری است، زیرا اپلیکیشن‌ها از سد محکم بررسی اپ استور عبور نخواهند کرد. اگرچه اپل مکانیزم تأیید هویت را در نظر گرفته، اما سطح امنیت احتمالاً به خوبی اپ استور فعلی نخواهد بود.
• پیچیدگی: کاربران باید تصمیم بگیرند که از کدام مارکت یا سیستم پرداخت استفاده کنند، که این ممکن است برای برخی پیچیده باشد.
• تجربه کاربری ناهمگون: کیفیت تجربه کاربری و پشتیبانی در مارکت‌های جایگزین ممکن است متفاوت باشد.

برای کاربران آیفون در اتحادیه اروپا، این تغییرات اپ استور آیفون به معنای مسئولیت بیشتر در قبال انتخاب‌هایشان است.

اگر به دنبال اطلاعات بیشتر در مورد جدیدترین مدل‌های آیفون و سیستم‌عامل iOS هستید که این تغییرات در آن‌ها اعمال خواهد شد، می‌توانید نگاهی به مقالات ما در تکنووین بیندازید.

برای خود اپل: کاهش درآمد و تغییر مدل کسب‌وکار؟

چالش‌ها:

• کاهش درآمد کمیسیون: اپل بخش قابل توجهی از درآمد خود را از کمیسیون ۳۰ درصدی اپ استور کسب می‌کند. امکان استفاده از سیستم‌های پرداخت جایگزین مستقیماً این منبع درآمد را هدف قرار می‌دهد. Core Technology Fee تلاش اپل برای جبران بخشی از این زیان است، اما ممکن است کافی نباشد.
• هزینه‌های توسعه و پشتیبانی: ایجاد APIهای جدید و پشتیبانی از اکوسیستم بازتر نیازمند سرمایه‌گذاری و نیروی انسانی قابل توجهی از سوی اپل است.
• چالش‌های امنیتی: اپل باید ضمن بازتر کردن پلتفرم، همچنان اعتبار خود را به عنوان ارائه‌دهنده امن‌ترین پلتفرم موبایل حفظ کند.
• ضربه به وجهه: پذیرش قوانین تحت فشار ممکن است وجهه اپل را به عنوان شرکتی که همیشه کنترل کامل بر تجربه کاربرانش دارد، تضعیف کند.

فرصت‌ها:

• اجتناب از جریمه‌های سنگین: با رعایت قوانین DMA، اپل از پرداخت جریمه‌های میلیارد دلاری که می‌توانستند به شدت به این شرکت آسیب بزنند، جلوگیری می‌کند.
• نوآوری در خدمات دیگر: اپل می‌تواند تلاش‌های خود را بر رشد سایر خدمات خود (مانند Apple Music, Apple TV+, iCloud, Apple Arcade) که تحت تأثیر مستقیم DMA نیستند، متمرکز کند.
• جلب رضایت بخشی از توسعه‌دهندگان: ارائه APIهای جدید و انعطاف‌پذیری بیشتر می‌تواند به بهبود روابط اپل با بخشی از جامعه توسعه‌دهندگان منجر شود (اگرچه CTF رابطه را با بخش دیگری تیره کرده است).

برای اپل، این تغییرات اپ استور آیفون یک دوره گذار سخت است که نیازمند بازنگری در برخی از مدل‌های کسب‌وکار کلیدی این شرکت خواهد بود.

آیا تغییرات اپ استور آیفون جهانی خواهد بود؟

در حال حاضر، این تغییرات اپ استور آیفون صرفاً برای کاربران و توسعه‌دهندگان در محدوده اتحادیه اروپا اعمال می‌شود. قوانین DMA مختص این منطقه جغرافیایی است و اپل موظف به رعایت آن در آنجا است. اما آیا ممکن است شاهد گسترش این تغییرات به سایر نقاط جهان باشیم؟

این یک سؤال کلیدی است که پاسخ قطعی ندارد. از یک سو، اپل تمایلی به اعمال این تغییرات در بازارهای دیگر ندارد، زیرا این تغییرات مدل کسب‌وکار سودآور اپ استور را تهدید می‌کنند و اپل همیشه بر کنترل متمرکز برای ارائه تجربه کاربری و امنیت بالا تأکید داشته است.

از سوی دیگر، رگولاتورها در سایر کشورها و مناطق، به خصوص در ایالات متحده، ژاپن و کره جنوبی نیز به دنبال قوانین مشابهی برای محدود کردن قدرت شرکت‌های فناوری بزرگ هستند. اگر فشارهای قانونی در این مناطق نیز شدت یابد، اپل ممکن است در نهایت مجبور شود تغییرات مشابهی را در آنجا نیز اعمال کند تا از پیچیدگی مدیریت چندین سیستم مختلف برای مناطق مختلف جلوگیری کند یا از جریمه‌های احتمالی بگریزد.

با این حال، به نظر می‌رسد که در کوتاه‌مدت، تغییرات اپ استور آیفون عمدتاً به اتحادیه اروپا محدود خواهد ماند، مگر اینکه قوانین سخت‌گیرانه‌ای در بازارهای بزرگ دیگر نیز وضع شود.

آینده اپ استور و اکوسیستم iOS

با اعمال تغییرات اپ استور آیفون، آینده اپ استور و به طور کلی اکوسیستم iOS در اتحادیه اروپا وارد فاز جدیدی می‌شود. اپ استور رسمی اپل همچنان یکی از مهم‌ترین و امن‌ترین راه‌ها برای کشف و نصب اپلیکیشن باقی خواهد ماند، اما دیگر تنها راه نیست.

انتظار می‌رود که شرکت‌های بزرگ‌تر فناوری و حتی برخی توسعه‌دهندگان مستقل، به سرعت به سمت ایجاد مارکت‌پلیس‌های جایگزین خودشان در اتحادیه اروپا حرکت کنند. این می‌تواند منجر به ظهور اکوسیستم‌های کوچک‌تر و تخصصی‌تر شود که هر کدام قوانین و کمیسیون‌های خاص خود را دارند.

اپل احتمالاً تلاش خواهد کرد تا با تأکید بر امنیت و سادگی اپ استور رسمی خود، کاربران را به سمت استفاده از آن هدایت کند. مدل کسب‌وکار اپل نیز ممکن است در بلندمدت تغییر کند و این شرکت به دنبال راه‌های جدیدی برای کسب درآمد از اکوسیستم خود باشد که کمتر به کمیسیون‌های اپ استور وابسته باشد.

این تحولات نشان‌دهنده یک تغییر پارادایم در نحوه تعامل شرکت‌های بزرگ فناوری با رگولاتورها و بازار است. دوران کنترل کامل و بدون چالش بر پلتفرم‌های بزرگ به پایان رسیده است و شاهد آغاز دوره‌ای هستیم که در آن، فشار قوانین ضد انحصار نقش پررنگ‌تری در شکل‌دهی به آینده تکنولوژی ایفا می‌کند.

در نهایت، اینکه این تغییرات اپ استور آیفون چقدر به نفع کاربران و توسعه‌دهندگان خواهد بود و چه تأثیری بر نوآوری در پلتفرم iOS خواهد گذاشت، چیزی است که تنها زمان آن را مشخص خواهد کرد. اما یک چیز مسلم است: اکوسیستم iOS در اتحادیه اروپا دیگر هرگز مانند گذشته نخواهد بود و این خود نقطه عطفی در تاریخ این پلتفرم محسوب می‌شود.